Kamień na kamieniu Myśliwskiego - 10

PODSUMOWANIE I BIBLIOGRAFIA

Świat prozy Wiesława Myśliwskiego jest światem zagęszczonych sensów. Nie sposób w jednej pracy objąć wszystkiego i mam świadomość niekompletności mojego odczytania Kamienia na kamieniu. Jednocześnie jednak powątpiewam, czy może istnieć naprawdę całościowa interpretacja tej powieści. W labiryncie znaczeń drogowskazem było dla mnie pojęcie "ciągłości", rozumianej zresztą wielorako. "Ciągłość" tę, w różnorodności jej aspektów, starałem się tropić i odsłaniać. Zarazem ukazywałem te miejsca, w których następowało jej zerwanie. Założeniem interpretacyjnym było dla mnie przekonanie, że Kamień na kamieniu powstał jako próba ukazania szans na nawiązanie utraconej ciągłości kulturowej.

Starałem się przy każdej okazji podkreślać, że w moim głębokim przeświadczeniu, powieść Myśliwskiego choć mocno spokrewniona z nurtem chłopskim należy do arcydzieł literatury polskiej, a nawet europejskiej. Proza Myśliwskiego jest bowiem głosem autora w dyskusji na temat kondycji nie chłopa, ale ludzkości. Tylko w takim uniwersalnym wymiarze może odsłonić pełnię przemyśleń, które zawiera. Zamykanie dyskusji o twórczości autora Kamienia na kamieniu wyłącznie w kręgu chłopskości i wsi jest co najmniej niezrozumieniem wymowy jego pisarstwa.